Pulsarlar ve Üçlü Yıldız Sistemleri

Pulsar (Atarca), büyük bir yıldızın süpernova patlamasından sonra oluşan ve radyo, X ve gama ışınlarını bir kalbin atması gibi düzenli aralıklarla darbeler halinde yayan nötron yıldızlarına verilen isimdir. 

Pulsar

İngilizce "Pulsar" kelimesi, "Pulse" (Çarpmak, Darbelemek, Titreşmek, Atmak) kökünden türeme olup "Çarpan, Darbeleyen, Titreşen, Atan" anlamına gelmektedir. ("Pulse" kelimesi, "Nabız" (Atış, Kalp atışı) kelimesinin de karşılığıdır.)

Pulsarlar ile ilgili söz konusu "darbeler",  pulsarların kendi eksenleri etrafındaki her bir dönüşüyle oluşmaktadır.

Tarik suresinin aşağıdaki ayet grubunda pulsarın tanımı yapılmaktadır. 

86/1 Ves semai vet TARİK

(Ve gök ve TARİK.)

86/2 Ve ma edrake met TARİK

(Ve TARİKİN ne olduğunu sana ne bildirir?)

86/3 En NECMUS SAKİB

(DELİP GEÇEN YILDIZdır.)

"Tarik" kelimesi, "Taraka" (Çarpmak, Vurmak, Darbelemek, Çalmak) fiilinden türeme olan ve "Çarpan, Vuran, Darbeleyen, Çalan" anlamına gelen bir kelimedir. Dolayısıyla "Pulsar" ve "Tarik" kelimelerinin aynı anlama geldiği görülmektedir.

Yukarıdaki ayette yer alan "Necmus sakib" (Delip geçen yıldız) ifadesi, pulsarların kalp atışı gibi yaydıkları X ışınlarını temsil etmekte gibidir. Zira X ışınları maddenin içinden geçme yani "delip geçme" özelliğine sahiptir.

"Tarik" yıldızı halk arasında "geceleyin ortaya çıkan, parlaklığıyla "karanlığı delen yıldız" (sabah yıldızı / Zühre / Çolpan) anlamında da kullanılmaktadır.

"Üçlü Yıldız Sistemi", kütleçekimi nedeniyle birbirine bağlı üç gök cisminin üçgensel ortak bir sistem oluşturması fenomenidir. "Üçlü Yıldız Sistemi" ile pulsarlar arasında doğrudan ve çok önemli bir astronomik ilişki vardır. Zira, pulsarlar "Üçlü Yıldız Sistemleri"'nde de bulunabilmektedir. Bunun en önemli örneği iki beyaz cüce yıldız ve bir pulsardan oluşan PSR J0337+1715 kodlu Üçlü Yıldız Sistemi'dir.

Pulsar içeren ve üçgen oluşturan Üçlü Yıldız Sistemi 

Üçlü Yıldız Sistemi ve Pulsarlar kütleçekim ve genel görelilik çalışmaları açısından büyük öneme sahiptirler.

Mürselat suresinin aşağıdaki ayet grubunda "Üç Çatallı Gölge" ifadesiyle "Üçlü Yıldız Sistemi"ne, "Kıvılcımlar atar" ifadesiyle de "Pulsar"a ("Atar"caya) ve "Pulsarın attığı ışın darbelerine" işaret edilmekte gibidir.

77/30 İntaliku ila ZİLLİN* ZİY SELASİ ŞU'ABİN

(ÜÇ ÇATALLI GÖLGEYE* gidin.)

.....

77/32 İnneha TERMİ Bİ ŞERERİN kel kasri

(Kesinlikle o saray gibi KIVILCIMLAR ATAR.)

"Zill" (Gölge) kelimesi İslam matematikçileri tarafından "Tanjant fonksiyonu"nun tanımında kullanılmıştır. Güneş saatlerinde dikey bir "çubuğun" gölge boyunu hesaplamak için kullanılan "Zill" kelimesi, modern matematikteki Tanjant (tan) fonksiyonuna karşılık gelmektedir. Trigonometrideki ("Üçgen" Ölçümü) Tanjant kelimesinin kökeni Latince "Tangere" (Dokunmak, Değmek) olup, birim çemberde x=1 noktasından çizilen ve çembere o noktada "Teğet" olan (değen) "doğrunun" uzunluğu ile trigonometrik tanjant değeri birebir örtüşmektedir.

Yukarıdaki resimlerde de görüleceği üzere, pulsarlardan çıkan ışınlar, çubuk/doğru formunda olup "Zill" kelimesinin matematikteki "Tanjant" (Teğet, Değen doğru) anlamı ile örtüşmektedir.