Aparavidya ve Paravidya

Geleneksel Hint felsefesinde (özellikle Mundaka Upanişad'da) bilgi Aparavidya ve Paravidya olarak iki ana kategoriye ayrılmaktadır.

1- Aparavidya (Aşağı / Dünyevi Bilgi)

A (Olumsuzluk ön eki) + Para (Öte, Yüce, Aşkın) + Vidya (Bilgi) = Yüce olmayan bilgi, Aşkın olmayan bilgi, Öte olmayan bilgi

Maddi ve zahiri dünyaya ilişkin, bilimler, sanatlar, dilbilgisi, mantık ve hatta kutsal metinlerin (Vedalar) entelektüel düzeyde öğrenilmesini kapsayan bilgidir. Bu bilginin insana dünyada göreceli başarı ve erdem kazandırabileceği ancak ruhsal kurtuluşu (Mokşa) sağlayamayacağı düşünülür.

2- Paravidya (Yüce / Uhrevi / Manevi Bilgi)

Para (Öte, Yüce, Aşkın) + Vidya (Bilgi) = Yüce Bilgi, Aşkın Bilgi, İlahi bilgi, En yüksek hakikatin bilgisi

Değişmeyen, ölmeyen, şekilsiz ve sonsuz olan nihai gerçeğin (Brahman) ve insanın kendi içindeki ilahi özün (Atman) bilgisidir. Kitaplardan okunarak veya ezberlenerek öğrenilebilecek teorik bir bilgi olmayan, saf bilinçle ulaşılan, içsel ve sezgisel bir farkındalık olan bu bilgi, kişiyi cehaletten (Avidya) kurtaran, doğum ve ölüm döngüsünü (Samsara) kırarak aydınlanmaya ve nihai özgürlüğe (Mokşa) ulaştıran bilgidir.

Kutsal bilgilerin kaynağının tek olması nedeniyle, Rum suresinin aşağıdaki ayeti açık bir şekilde "Aparavidya" kavramını tanımlamakta ve "Paravidya" kavramına da işaret etmektedir.

30/7 Ya'lemune zahiran minel hayatid dunya ve hum anil ahirati hum ğafilun

(Dünya hayatından görüneni bilirler. Onlar ahiretten habersizdirler.)

Ayetteki "Zahiran minel hayatid dunya" (Dünya hayatından görünen) ifadesi "Aparavidya"ya, "Ahirat" (Öte, Sonra) kelimesi ise "Paravidya"ya karşılık gelmektedir.

Mearic suresinin aşağıdaki kısa ayeti de "Min Allah" (Allah'tan) ifadesiyle Paravidya" kavramına işaret etmektedir.

70/3 Min allahi zil mearic

(Yüksek mevkiler, dereceler sahibi Allah’tandır.)

Yukarıdaki iki ayetin kodlarındaki rakamların birbirlerinin tersi olmaları da ayrıca dikkat çekmektedir.