"Bak" ki olsun!

Spiritüel kültürde "Bakmak madde yaratır" şeklinde ifade edilen yaklaşım, bilimsel literatürde Kuantum Gözlemci Etkisi (Quantum Observer Effect) olarak bilinmektedir. Işığın ve maddenin hem dalga hem de parçacık gibi davranabildiğini (dalga-parçacık ikiliği) gösteren "Çift Yarık Deneyi", Kuantum Gözlemci Etkisi ile ilgilidir.

Kuantum mekaniğinde atom altı parçacıklar (elektronlar, fotonlar vb.) bir gözlemci tarafından onlara bakılmadığı (ölçüm yapılmadığı) müddetçe birer katı nesne gibi değil, "olasılık dalgaları" olarak davranırlar. Yani aynı anda birden fazla yerde bulunma potansiyeline (süperpozisyon) sahiptirler. 

Ancak bir parçacığın tam olarak nerede olduğunu anlamak için bir ölçüm cihazı yerleştirilerek "bakıldığında", anılan "olasılık dalgası" çökmekte ve parçacık "tek bir somut konumda", yani "madde (parçacık) biçiminde" kendini göstermekte, bir başka deyişle "var" olmaktadır.

Bu noktada, "bakmak/gözlemlemek" kavramının, "görmek/gözle algılamak" kavramından farkı da açığa çıkmaktadır. Zira konu bağlamında "bakmak" eylemi "gözlemlemek suretiyle etkileşime girmek" anlamını temsil etmektedir.

Bakara suresinin aşağıdaki ayetinde "Nazar" (Bakma) kelimesiyle "Ra" (Görmek) kelimesi arasındaki farka vurgu yapılmakta olup, bir varlıkta herhangi bir değişimin/dönüşümün/tekamülün gerçekleşebilmesi için o varlığın "ilahi bakışa/gözlemlenmeye" muhtaç olduğu bildirilmektedir. 

2/104 Ya eyyuhellezine amenu LA TEKULU RAİNA VE KUL UNZURNA vesmeu ve lil kafirine azabun elim

(Ey o inananlar, "BİZİ GÖR." DEMEYİN ve "BİZE BAK." deyin ve dinleyin. Elim azap inkarcılar içindir.)

Aşağıdaki ayetlerde ise "hallerinde herhangi bir değişim vuku bulmayan" varlıkların "Bakılmayanlar" olarak nitelendikleri görülmektedir.

15/8 Ma nunezzilul melaikete illa bil hakki ve ma kanu izen MUNZARİN

(Melekleri gerçek dışında indirmeyiz. O zaman gözlenip BAKILANLAR olamazlar.)

44/29 Fe ma beket aleyhimus semau vel erdu ve ma kanu MUNZARİN

(Gök ve yer onlar üzerine ağlamadı. Gözlenip BAKILANLAR da olmadılar.)

Kehf suresinin, bozguncu Ye'cuc ve Me'cuc meseliyle ilintili olan aşağıdaki ayetinde "bakılmayan/gözlemlenmeyen" varlıkların "dalgalandıkları" ifade edilmektedir ki bu ifade, kuantum fiziğindeki "bakılmayan/gözlenlenmeyen" parçacıkların "olasılık dalgaları" olarak davranmaları fenomenine net atıf niteliğindedir.

18/99 Ve o gün, onları birbirlerinin içinde DALGALANMAYA TERKETTİK. Borunun içine üflenir de onların hepsini toplarız.